Cargando...
Mengs: músicas para un retrato
23 y 24 de enero de 2026
Con motivo de la exposición monográfica dedicada al pintor Antonio Raphael Mengs (1728-1779) se ha organizado este concierto que será interpretado por la soprano María Espada y el conjunto instrumental de cámara Nereydas, bajo la dirección musical de Ulises Illán.
El concierto reúne música de las tres ciudades en las que floreció la carrera de Anton Raphael Mengs: su Dresde natal; Roma, su lugar de elección, y Madrid, donde fue llamado por Carlos III. En la juventud del pintor, Dresde fue una de las capitales musicales de Europa y acogió a músicos de excepción, como Zelenka. La inscripción romana de Mengs se explorará a través de la figura tutelar de Corelli, cuya música le inspiraba mientras pintaba, según declaró él mismo. La estancia de Mengs en Madrid se acompañará con música relacionada con las obras que pintó para los círculos cortesanos españoles. Se interpretará música de Luigi Boccherini, Maria Rosa Coccia, Arcangelo Corelli, Niccolò Jommelli, Joseph Haydn, Luis Misón y Jan Dismas Zelenka. Se proyectarán obras escogidas de la exposición durante el concierto.
El programa incluye la interpretación de una obra recién descubierta de Luigi Boccherini, la Lamentación segunda del Jueves Santo.
Este concierto forma parte del proyecto I D Espacios, géneros y públicos de la música en Madrid (MadMusic-CM, PHS-2024/PH-HUM-194), liderado por el ICCMU y financiado por la Comunidad de Madrid con las ayudas a actividades de I D en Procesos Humanos y Sociales 2024.
RDF
Exposición relacionada
Antonio Raphael Mengs (1728-1779)
25/11/2025 - 1/3/2026
- Horario
- 23 de enero a las 19 h para público general y 24 de enero a las 12 h para público familiar
- Lugar de realización
- Auditorio
- Precio
- 12 euros
- Entradas
- Entradas para el viernes 23 agotadas
Entradas a la venta en taquillas y online para el día 24
Desde la página de venta de entradas selecciona el día 24 de enero y en la opción "Más entradas" podrás encontrar las entradas para el concierto
Actividad
Programa
- I. Apoteosis de la belleza
- Arcangelo Corelli (1653-1713)
- Sonata da camera, Op 2, n.º 12 (Roma, 1685)
- Ciaccona: Largo - Allegro
- II. La solemnidad del silencio
- Jan Dismas Zelenka (1679-1745)
- Missa votiva, ZWV 18 (Dresde, 1739)
- Qui tollis: Larghetto
- Luigi Boccherini (1743-1805)
- Lamentación segunda del Jueves Santo (Madrid, h. 1770)(1)
- I. Despacio - II. Andante non molto - III. Allegro non molto - IV. Andantino - V. Andante moderato - VI. Allegro - VII. Despacio
- III. El canon y la emoción
- Joseph Haydn (1732-1809)
- Cuarteto de cuerda en Si bemol mayor, Op. 1, n.º 1, Hob. III:1 (extractos) (Viena, h. 1760)
- I. Presto - IIb. Minuet - IV. Finale. Presto
- Maria Rosa Coccia (1759-1833)
- Ifigenia, “cantata per musica” en dos partes dedicada a María Luisa de Parma, princesa de Asturias (Roma/Madrid, 1779)(2)
- Aria de Clitemnestra, “Fra mille timori”
- Niccolò Jommelli (1714-1774)
- Semiramide riconosciuta, “dramma per musica” en tres actos, segunda versión (Roma / Madrid, 1753)(3)
- Aria de Scitalce, “Voi che le mie vicende”
- IV. Una carta y una despedida
- Luis Misón (1727-1766)
- Tonadilla de la carta a solo (Madrid, 1761)(4)
- Adagio non molto - Recitado - Più Adagio - Andante ma poco - Adagio - Recitado. Maestoso staccato - Allegro - Seguidillas. Andantino
- (1) Edición crítica de Lluís Bertran y Juan Miguel Illán, ICCMU, 2025
- (2) Edición crítica de Judith Ortega y Nicola Usula, ICCMU, 2023
- (3) Edición crítica de Sara Erro y Ulises Illán, 2023
- (4) Edición crítica de Lluís Bertran, ICCMU, 2025
Intérpretes
- Nereydas:
- Berta Ares y Sonia Benavent, violines
- Lola Fernández, viola
- Roberto Alonso, violonchelo
- Jonathan Álvarez, contrabajo
- Sara Erro, clave
- María Espada, soprano
- Ulises Illán, moderación y dirección
- Idea original: Lluís Bertran y Ulises Illán
- Guion: Ulises Illán
Textos cantados
- Jan Dismas Zelenka (1679-1745)
- Missa votiva ZWV 18 (Dresde, 1739)
- Qui tollis: Larghetto
- Qui tollis peccata mundi, miserere nobis.
- Qui tollis peccata mundi, suscipe deprecationem nostram.
- Tú que quitas los pecados del mundo, ten piedad de nosotros.
- Tú que quitas los pecados del mundo, atiende nuestra súplica.
- Luigi Boccherini (1743-1805)
- Lamentación segunda del Jueves Santo (Madrid, ca. 1770)
- Despacio - II. Andante non molto - III. Allegro non molto - IV. Andantino - V. Andante moderato - VI. Allegro - VII. Despacio
- Lamed. Matribus suis dixerunt:
- ubi est triticum et vinum?
- cum deficerent quasi vulnerati
- in plateis civitatis,
- cum exhalarent animas suas
- in sinu matrum suarum.
- Mem. Cui comparabo te,
- vel cui assimilabo te,
- filia Jerusalem?
- Cui exæquabo te, et consolabor te,
- virgo, filia Sion?
- Magna est enim velut mare contritio tua:
- quis medebitur tui?
- Nun. Prophetæ tui viderunt tibi
- falsa et stulta,
- nec aperiebant iniquitatem tuam,
- ut te ad pœnitentiam provocarent;
- viderunt autem tibi assumptiones falsas,
- et ejectiones.
- Samech. Plauserunt super te manibus
- omnes transeuntes per viam;
- sibilaverunt et moverunt caput suum
- super filiam Jerusalem:
- Hæccine est urbs, dicentes,
- perfecti decoris,
- gaudium universæ terræ?
- (Lm. 2, 12-15)
- Lamed. Dijeron a sus madres:
- "¿Dónde está el pan y el vino?",
- cuando caían como heridos
- en las plazas de la ciudad,
- exhalando sus almas
- en el regazo de sus madres.
- Mem. ¿Con quién te compararé?,
- ¿o a quién te asemejaré,
- hija de Jerusalén?
- ¿Con quién te cotejaré y te consolaré,
- virgen, hija de Sion?
- Porque grande es como la mar tu quebranto: ¿quién te aliviará?
- Nun. Tus profetas tuvieron para ti
- visiones falsas y necias,
- y no te descubrían tu iniquidad
- para moverte a penitencia;
- vieron para ti falsas huidas
- de tus enemigos.
- Samech. Todos los que pasaban por el camino
- te palmotearon:
- silbaron y menearon su cabeza
- sobre la hija de Jerusalén:
- "¿Esta es la ciudad, decían,
- de perfecta hermosura,
- y la alegría de toda la tierra?"
- Jerusalem, Jerusalem, convertere ad
- Dominum Deum tuum.
- Jerusalén, Jerusalén, conviértete a tu
- Dios y Señor.
- Texto en latín y traducción castellana del Dr. Joseph Rigual, extraídos del Oficio de la Semana Santa, y semana de Pasqua, en latín y castellano, con varias notas (4ª edición, Barcelona, Mateo Barceló, 1798)
- Maria Rosa Coccia (1759-1833)
- Ifigenia, "cantata per musica" en dos partes dedicada a la princesa de Asturias (Roma / Madrid, 1779)
- Aria de Clitennestra "Fra mille timori"
- Fra mille timori
- confusa m'aggiro,
- fra mille furori
- m'accendo, sospiro,
- e quasi me stessa
- non posso soffrir.
- Entre mil temores
- confusa me agito,
- entre mil furores
- me enciendo, suspiro,
- y ni a mí misma
- soportarme puedo.
- Son smanie, son pene
- che affligono un'alma.
- Non spero più bene,
- non spero più calma:
- dal duolo sì oppressa
- mi sento morir.
- Son inquietudes, son penas
- que afligen mi alma.
- Ya no espero el bien,
- ya no espero la calma:
- tanto el dolor me oprime
- que me siento morir.
- Texto italiano establecido por Nicola Usula. Traducción castellana de Andrea Brocanelli y Pedro Encuentra
- Niccolò Jommelli (1714-1774)
- Semiramide riconosciuta, "dramma per musica" en tres actos, segunda versión (Roma / Madrid, 1753)
- Aria de Scitalce "Voi che le mie vicende" (II, 3)
- Voi che le mie vicende,
- voi che i miei torti udite,
- fuggite, sì fuggite,
- qui legge non s'intende,
- qui fedeltà non v'è.
- Vos, que oís mis desventuras,
- vos, que oís mis agravios,
- huid, sí, huid,
- aquí no se conocen las leyes,
- aquí no hay lealtad.
- E puoi tiranno, e puoi
- senza rossor mirarmi?
- Qual fede avrà per voi
- chi non la serba a me.
- ¿Y tú, tirano, puedes
- mirarme sin sonrojo?
- Qué fidelidad tendrá por vosotros
- quien no la mantiene conmigo.
- Texto italiano establecido en el marco del Progetto Metastasio dirigido por Anna Laura Bellina y Luigi Tessarolo. Traducción de Lluís Bertran Xirau con apoyo de OpenAI
- Luis Misón (1727-1766)
- Tonadilla de la carta a solo (Madrid, 1762)
- Recitado
- [Leyendo una carta]
- "París y a diez de junio
- de mil setecientos y sesenta y uno.
- Più Adagio
- Ídolo del cor mío,
- idolatrado objeto,
- quiera Amor que te halle
- como deseo.
- Me dices en la tuya
- que de ti no me acuerdo,
- aunque nunca te apartas
- de mis afectos.
- Permite que te diga
- de que mi padre fiero
- con otro ya ha tratado
- mi casamiento."
- [Deja de leer]
- Andante ma poco
- Ah, qué pena,
- Ah, qué tormento,
- el dueño que yo adoro
- fino le pierdo.
- Dime, tirana suerte,
- dime, destino adverso,
- ¿en qué te [he] agraviado?,
- ¿en qué te [ha] ofendido
- mi fino pecho?
- Pero, alma mía,
- ve prosiguiendo.
- Adagio
- [Prosigue leyendo]
- “No temas, perla hermosa.
- Vive, no tengas miedo,
- porque tú has de ser solo
- el bien que quiero.
- Con esto, Dios te guarde.
- Quien te adora en extremo,
- Flora (que siempre es tuya),
- Silvio (mi dueño)".
- [Deja de leer]
- Recitado. Maestoso staccato
- Aquí hay papel, hay plumas, hay tintero,
- voy a escribir, que responderla quiero.
- [Escribe]
- Ya respondí, yo quiero ir a llevarla.
- Monto a caballo, pues tengo de entregarla.
- Allegro
- Ay, qué alegría,
- ay, qué contento,
- ya no hay más penas,
- ya fenecieron.
- Tru tla tru tla tru
- Vayan las siguidillas,
- vaya mi mosquetero.
- Perdonar si no os gusta,
- mis caballeros.
- Vaya[n], mis mosqueteros.
- Ya acabose esto.
- Seguidillas. Andantino
- Idolatrado cielo,
- cariño mío,
- te doy el alma mía
- y el pecho mío.
- Suspiro, dueño querido,
- suspiro por ti, bien mío,
- te doy el alma mía
- y el pecho mío.
- Mírale afable,
- no con ingratitudes
- me le maltrates.
- Suspiro, dueño querido,
- suspiro por ti, bien mío,
- no con ingratitudes
- me le maltrates.
- Adiós, polacos,
- que mi tonadillita
- ya se ha acabado.
- Suspiro, dueño querido,
- suspiro por ti, bien mío,
- que mi tonadillita
- ya se ha acabado.
- Texto establecido por Lluís Bertran Xirau y Antonio Soriano Santacruz
